Prijaviti inostrane prihode i izbjeći dvostruko oporezivanje

Građani sa prostora Balkana koji žive i privređuju u Saveznoj Republici Njemačkoj često se susreću sa nedoumicama oko poreskih obaveza prema matičnoj državi. Pitanja da li se njemačka plata mora prijaviti u domovini i prijeti li opasnost od dvostrukog oporezivanja regulisana su međunarodnim ugovorima i propisima o poreskoj rezidentnosti.

Poreska rezidentnost i pravila OECD-a

Osnovno načelo međunarodnog poreskog prava jeste da se porez na dohodak plaća u državi čiji je poreski obveznik stvarni rezident. Prema modelnoj konvenciji Organizacije za ekonomsku saradnju i razvoj (OECD), rezidentnost se utvrđuje na osnovu hijerarhijskih kriterijuma:

1. Centar životnih interesa: Država u kojoj lice ima uže lične i ekonomske odnose (prebivalište, stalno zaposlenje, boravak bračnog partnera i maloljetne djece).
2. Uobičajeno boravište: Država u kojoj lice provodi više od 183 dana u toku jedne kalendarske godine.
3. Državljanstvo: Uzima se u obzir samo u slučajevima kada se centar životnih interesa i uobičajeno boravište ne mogu precizno utvrditi.

Lice koje se sa cjelokupnom užom porodicom preselilo u Njemačku, ima važeću prijavu boravka (Anmeldung), ugovor o radu i uplaćuje njemačke poreze i doprinose, smatra se poreskim rezidentom Njemačke.

Sporazumi o izbjegavanju dvostrukog oporezivanja

Njemačka ima potpisane bilateralne sporazume o izbjegavanju dvostrukog oporezivanja sa Bosnom i Hercegovinom, Srbijom, Crnom Gorom, Sjevernom Makedonijom i Hrvatskom.

Prema ovim sporazumima, dohodak od nesamostalnog rada (plata) ostvaren u Njemačkoj oporezuje se isključivo u Njemačkoj. To znači da građani koji u potpunosti privređuju u Njemačkoj ne moraju plaćati dvostruki porez na dohodak u svojoj matičnoj zemlji.

Procedura regulisanja statusa po državama

Iako se dvostruki porez ne plaća, poreske uprave u domovini vode vlastite registre građana i mogu zahtijevati formalno dokazivanje statusa:

Specifičnosti za Bosnu i Hercegovinu i Srbiju

• Poreski nerezident: Građani koji više od 183 dana godišnje žive i rade u Njemačkoj imaju status poreskog nerezidenta za prihode ostvarene van domovine.
• Prijava imovine u domovini: Ako lice u BiH ili Srbiji ostvaruje lokalne prihode (npr. izdavanje stana, dividende ili posjedovanje preduzeća), na te prihode plaća porez u matičnoj državi, dok se plata iz Njemačke uzima samo kao osnova za utvrđivanje poreske stope ako je propisano zakonom.
• Dokazivanje statusa: Poreskoj upravi se po potrebi prilaže potvrda o poreskoj rezidentnosti izdata od njemačkog Finanzamta (Ansässigkeitsbescheinigung).

Specifičnosti za Hrvatsku

• Utvrđivanje nerezidentnosti (Obrazac TI): Poreska uprava Republike Hrvatske zahtijeva popunjavanje službenog obrasca TI (Prijava radi upisa u registar poreskih obveznika – utvrđivanje rezidentnosti).
• Potrebna dokumentacija: Uz obrazac se prilaže njemačka prijava boravka (Meldebescheinigung), ugovor o radu ili poresko rješenje (Steuerbescheid), te dokaz o boravku porodice.
• Dobrovoljna prijava inostranih primitaka: Građani koji nisu blagovremeno odjavili poresku rezidentnost u Hrvatskoj mogu podnijeti dobrovoljnu prijavu inostranih primanja bez plaćanja zateznih kamata i novčanih kazni, pri čemu se primjenjuje metoda izuzimanja sa progresijom, tako da se porez na njemačku platu ne naplaćuje ponovo.

Kako pribaviti njemačku potvrdu o poreskoj rezidentnosti

Za potrebe dokazivanja nerezidentnosti u matičnoj državi, potrebno je od nadležnog njemačkog poreskog ureda (Finanzamt) zatražiti dvojezični obrazac potvrde o rezidentnosti (Ansässigkeitsbescheinigung nach dem Doppelbesteuerungsabkommen). Dokument se u pravilu izdaje bez naknade i služi kao pravno obavezujući dokaz pred poreskim organima na Balkanu.